Kısaca
Husiler, resmi adıyla Ensarullah (Allah'ın Yardımcıları) Hareketi, Yemen'in kuzeyinden çıkmış siyasi ve silahlı bir harekettir. Ayrı bir ülke ya da millet değil, Yemen içindeki bir aktördür. 2014'ten bu yana başkent Sana dahil ülkenin nüfus yoğun kuzey ve batı kesimini fiilen yönetmektedir. Uluslararası alanda tanınan Yemen hükümeti ise Suudi Arabistan'ın desteğiyle güneyde, ağırlıklı olarak Aden merkezli faaliyet gösterir.
2026 sonbaharı itibarıyla Husiler, hem Yemen içindeki iç savaşın hem de Kızıldeniz'deki deniz ticareti krizinin merkezinde yer alıyor.
Kökenleri: Zeydilik ve Husi ailesi
Hareket, adını kurucusu Hüseyin Bedreddin el-Husi'den alır. Husiler, Şiiliğin Zeydiyye koluna mensuptur. Zeydiler Yemen nüfusunun yaklaşık üçte birini oluşturur ve kuzeydeki dağlık bölgelerde yüzyıllarca imamet yönetimi sürdürmüştür.
Burada önemli bir ayrım var: Zeydilik, İran'daki On İki İmam Şiiliğinden itikadi olarak belirgin biçimde farklıdır ve tarihsel olarak Sünni Şafii mezhebine en yakın Şii kol kabul edilir. Bu nedenle bazı uzmanlar Yemen'deki çatışmayı salt bir "Sünni–Şii savaşı" olarak okumanın yanıltıcı olduğunu vurgular; Husilerin yanında Şafii kabileler, karşısında ise Zeydi gruplar da bulunmaktadır.
Hareket 1990'larda bir dini canlanma ve eğitim ağı olarak ortaya çıktı, 2000'lerde dönemin Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih yönetimiyle bir dizi silahlı çatışmaya girdi. Hüseyin el-Husi 2004'te öldürüldü; bugün hareketin lideri kardeşi Abdulmelik el-Husi'dir.
2014'ten bugüne: İç savaşın kısa tarihi
- 2011Arap Baharı protestoları sonucu Salih iktidarı bıraktı, yerine Abd Rabbuh Mansur Hadi geçti. Geçiş süreci ekonomik kriz ve siyasi anlaşmazlıklar içinde tıkandı.
- Eylül 2014Husiler, çok az direnişle karşılaşarak başkent Sana'yı ele geçirdi. Hadi hükümeti önce Aden'e, ardından Suudi Arabistan'a çekildi.
- Mart 2015Suudi Arabistan liderliğindeki bir koalisyon, tanınan hükümeti desteklemek ve İran'ın bölgedeki etkisini sınırlamak gerekçesiyle müdahale etti. Savaş, dünyanın en ağır insani krizlerinden birine dönüştü.
- Nisan 2022BM aracılığıyla ilan edilen ateşkes, Ekim 2022'de resmen sona erse de büyük çaplı çatışmaları yıllarca büyük ölçüde durdurdu. Ancak kalıcı bir barış anlaşmasına dönüşmedi.
Kızıldeniz neden bu kadar önemli?
Husilerin kontrol ettiği kıyı şeridi, Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlayan Babülmendep Boğazı'na bakar. Süveyş Kanalı'na giden ve oradan gelen deniz trafiğinin önemli bir kısmı buradan geçer. Bu coğrafya, görece sınırlı askeri imkânlara sahip bir harekete küresel ölçekte etkili bir koz sağlar.
- 2023 sonu – 2025Husiler, Gazze savaşına tepki gerekçesiyle İsrail bağlantılı olduğunu söyledikleri gemilere saldırmaya başladı. Pek çok nakliye şirketi rotasını Ümit Burnu'na çevirdi. ABD ve İngiltere bu dönemde Yemen'e hava saldırıları düzenledi; ABD ile Husiler arasında Mayıs 2025'te bir ateşkes sağlandı.
- 2026ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması, Suudi petrolünün Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına yönelmesine yol açtı. Bu, Babülmendep'i dünya petrol arzı açısından daha da kritik hale getirdi.
2026'da ne oldu?
- Temmuz 2026Husiler, Suudi Arabistan'a ait gemilere karşı "deniz ablukası" ilan etti ve Suudi tankerlerini hedef almaya başladı. Suudi Arabistan hava saldırılarıyla karşılık verdi.
- Ağustos 2026Husiler Marib ve Hadramut'taki hükümet ve koalisyon mevzilerine füze ve İHA saldırıları düzenledi; bu, 2022'den bu yana en büyük tırmanma olarak değerlendirildi. BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, ülkenin 2022'den beri en büyük savaş riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.
- Eylül 2026Husiler Kızıldeniz kıyısında ilerleyerek Taiz vilayetine bağlı liman kenti Muha'yı ele geçirdi. Suudi hava saldırıları yoğunlaştı, hükümet güçleri Taiz'de karşı taarruza geçti. Suudi Arabistan, Mekke yakınlarında bir Husi İHA'sını düşürdüğünü açıkladı; Husiler ise Mekke'yi hedef almadıklarını savundu. Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise olayı kutsal Mekke şehrini hedef alan bir İHA saldırısı olarak şiddetle kınadı.
- Ekim 2026Husiler Aden Uluslararası Havalimanı'nı füze ve İHA'larla vurdu. Hükümet, Eylül'de kaybettiği bazı bölgeleri geri aldığını açıkladı. BM verilerine göre son çatışmalar 100 binden fazla kişiyi yerinden etti. Bu dönemde Husiler, Medine'de Mescid-i Nebevi'ye hizmet veren sivil altyapıyı ve Abha ile Riyad'daki Kral Halid havalimanlarını da hedef aldı; Türkiye bu saldırıları en sert ifadelerle kınayarak Suudi Arabistan'la dayanışmasını vurguladı.
Farklı bakış açıları
Yemen meselesi, kimin anlattığına göre çok farklı görünür. Başlıca yorumlar şunlardır:
Husilerin ve destekçilerinin bakışı
Hareket kendini yabancı (Suudi, Körfez ve Batı) müdahalesine ve yolsuzluğa karşı direnen ulusal bir güç olarak tanımlar. 2015'ten bu yana süren hava saldırıları ve ablukayı "saldırganlık" olarak görür; Kızıldeniz eylemlerini Gazze'ye dayanışma ve Suudi ablukasına misilleme olarak sunar. Gerginliğin azalması için Suudi operasyonlarının ve ablukanın sona ermesini şart koşar.
Suudi Arabistan, tanınan hükümet ve müttefiklerinin bakışı
Husileri meşru hükümete karşı darbe yapmış, İran tarafından silahlandırılan, eğitilen ve finanse edilen bir milis olarak görürler. Sivil altyapıya, limanlara ve uluslararası deniz ticaretine yönelik saldırıları bölgesel güvenliğe doğrudan tehdit sayarlar. ABD, Husileri yabancı terör örgütü listesine almıştır.
İran bağlantısı konusundaki tartışma
Husilerin İran'dan füze, İHA teknolojisi ve uzmanlık desteği aldığı geniş kabul görür. Ancak bazı analistler, ilişkinin bir "vekil" ilişkisinden çok stratejik ve pragmatik bir ortaklık olduğunu, Husilerin kendi gündemleriyle bağımsız hareket ettiğini savunur. Nitekim 2026'daki hızlı Husi ilerleyişi karşısında Tahran'ın mesafeli bir tutum sergilediği bildirildi.
İnsan hakları perspektifi
Uluslararası insan hakları kuruluşları yıllar içinde hem koalisyonun hava saldırılarındaki sivil kayıpları hem de Husilerin kontrol bölgelerindeki baskı, keyfi gözaltı ve çocuk asker kullanımı iddialarını raporlamıştır. Yani sivillerin zarar gördüğü uygulamalar tek bir tarafla sınırlı değildir.
İnsani boyut
Yemen, Arap dünyasının en yoksul ülkesidir. On yılı aşan savaş; altyapının çökmesine, gıda güvensizliğine, salgın hastalıklara ve milyonlarca kişinin yardıma muhtaç hale gelmesine yol açtı. Ülke fiilen birden fazla yönetime bölünmüş durumda: kuzeyde Husiler, güneyde tanınan hükümet ve ona bağlı ya da onunla gerilimli yerel güçler. 2026'daki yeni çatışma dalgası, zaten kırılgan olan bu tabloyu daha da ağırlaştırdı.
Ne beklenebilir?
Kesin bir öngörü yapmak zor; ancak izlenmesi gereken başlıca göstergeler şunlar:
- Kızıldeniz: Babülmendep'teki gemi trafiği ve Suudi tankerlerine yönelik saldırıların seyri, küresel petrol fiyatlarını ve navlun maliyetlerini doğrudan etkiliyor.
- Cepheler: Taiz, Marib ve batı kıyısındaki kontrol değişimleri, tarafların pazarlık gücünü belirleyecek.
- İran–Suudi hattı: Riyad'ın İran'dan Husiler üzerindeki nüfuzunu kullanmasını istediği bildiriliyor; diplomatik bir açılım tırmanmayı durdurabilir.
- BM arabuluculuğu: 2022 ateşkesine benzer yeni bir çerçevenin kurulup kurulamayacağı.
Sonuç
Husiler ne yalnızca "İran'ın vekili" ne de yalnızca "yerel bir direniş hareketi" kalıbına tam oturur. Zeydi dini geleneğinden beslenen, Yemen'in iç siyasi çöküşünden güç alan, bölgesel rekabetler ve İran desteğiyle askeri kapasitesini büyüten, Babülmendep'teki konumu sayesinde küresel ekonomiyi etkileyebilen bir aktördür. 2026'daki gelişmeler, Yemen savaşının artık yalnızca bir iç savaş değil, bölgesel güç dengelerini sınayan bir kriz olduğunu gösteriyor.
Kaynaklar
- Bianet – Husiler kimdir?
- Milli Gazete – Husiler hangi ülkenin, Yemen'de nereyi yönetiyor
- Daily Maverick / Reuters – Houthis attack Aden airport (7 Ekim 2026)
- Telangana Today – Houthis say 28 airstrikes hit Yemen (21 Eylül 2026)
- Daily Times – Houthis strike Marib (8 Ağustos 2026)
- RTHK – Houthis say attacked Saudi tanker (5 Ağustos 2026)
- Blue News – Houthi blockade against Saudi ships (Temmuz 2026)
- soL Haber – Husiler kim, amaçları ne?
- Dünya / AA – Dışişleri'nden Husilerin Mekke saldırısına kınama
- İstiklal – Dışişleri, Medine'deki sivil altyapıya saldırıyı kınadı
- İstiklal – Abha ve Kral Halid havalimanlarına saldırılara tepki